52 Edilgen: genel
1
a – Edilgen yüklemleri be fiilinin farlı zamanlarını kullanarak oluştururuz.
Present Simple: am / is / are + past participle
The office is locked every evening.
Present Continuous: am / is / are + being + past participle
The house is being painted at the moment.
Past Simple: was / were + past participle
My car was stolen last night.
Past Continuous: was / were + being + past participle
The bridge was being repaired last week.
Present Perfect Simple: have / has + been + past participle
Sarah has been invited to the party.
Past Perfect Simple: had + been + past participle
I thought that you had been told the news.
b – Etken ve edilgen cümleleri karşılaştırınız.
Etken: Someone locks the office every evrning.
Edilgen: The office is locked every evening.
Etken: Someone has invited Sarah to the party.
Edilgen: Sarah has been invited to the party.
Etken bir yüklemin nesnesinin (ofis, Sarah), edilgen bir yüklemin öznesi olduğuna dikkat ediniz.
c – Edilgenlerde zaman seçme kuralları, etkenlerdeki ile aynıdır. Örneğin konuşma anında olagelen bir eylemden söz ediyorsak, Present Continuous kullanırız.
The house is being painted at the moment.
2
a – Bir şeyi kim yada neyin yaptığını bilmediğimiz durumlarda, edilgen kullanırız.
My car was stolen last night. ( Kimin çaldığını bilmiyorum.)
b – Bir şeyi kim yada neyin yaptığıyla ilgilenmediğimiz durumlarda da, edilgen kullanırız.
The factory was painted during the war.
Sarah has been invited to the party.
Bu cümlelerde bizi ilgilendiren fabrika ve Sarah’dır; yoksa kimin fabrikayı boyadığı yada Sarah’ı kimin davet ettiği çok da önemli değildir.
c – Ayrıca, bir şeyi kim yada ne yaptığını söylemek istemediğimiz durumlarda da edilgen kullanırız.
I made a mistake.
A mistake was made.
53 Edilgen: mastar ve –ing
1
Edilgenin mastar kullanımı vardır: be + past participle. Bu yapıyı, kipfiiller (must, can, will, vs.) ve diğer bazı yapılar (going to, have to, would like to, vs.) ile birlikte kullanırız.
This door must be kept locked.
The job can’t be done.
He’s going to be interviewed nex week.
The new motorway will be opened next summer.
I don’t like to be disturbed.
2
Bununla birlikte, edilgenin perfect mastar kullanımı da vardır: have been + past participle. Bu yapıyı geçmişden söz etmek için kullanırız.
The newspaper may have been trown away last night.
We should have been told about the dangers.
3
Yine edilgenin –ing yapısıda mümkündür: being + past participle
I don’t like being cheated.
He remmembers being given the book.
54 Edilgende be yerine get kullanımı
Edilgen yüklemler oluşturmak için bazen be yerine get kullanırız. Bunu, örneğin, bir şeyin beklenmedik bir şekilde yada kazara olduğunu anlatmak için yaparız.
My flat got burgled when I was on holiday.
I was surprised that I didn’t get invited to the party.
My parents’ fence got blown down in the storm.
55 Edilgenlerde iki nesneli yüklemler
Bazı fiillerin iki nesnesi olabilir.(örn. give)
Someone gave Jimmy the money. (Buradaki iki nesne, Jimmy ve para)
Bu gibi durumlar için iki farklı edilgen cümle yapabiliriz.
Jimmy was given the money. The money was given to Jimmy.
Genel olarak, bir edilgenin kişi ile başlaması daha yaygındır.
İki nesnesi olabilen diğer fiiller: send, offer, show, pay, teach, promise ve tell.
I was sent a telegram.
She will be told the news.
56 By ve with ile edilgenler
1 By + aracı
Karşılaştırınız:
Etken: Marconi invented the radio.
Edilgen: The radio was invented by Marconi.
Etken: The strong winds blew down a number of trees.
Edilgen: A number of trees were bown down by the strong winds.
Edilgen cümlelerde bazen, etken cümlenin öznesini ‘yapan’ olarak kullanırız. Bu durumlarda, ‘yapanı’ bildirmek için by kullanılır. Yalnızca, olan şey için kim yada neyin sorumlu olduğunu söylemek istediğimizde, by + aracı yapısını kullanırız.
2 With + araç
With, bir şeyi yapmak için, aracı tarafından kullanılan araçtan söz edilmek isteniyorsa, kullanılır.
Karşılaştırınız:
I was hit with an umbrella. I was hit by an old lady.
3 With + eşya With aynı zamanda, madde yada malzemelerden söz edidilirken de kullanılır.
The room was filled with smoke.
Irish coffee is made with whiskey.
57 It is said that he ... / He is said to be ... vs.
1
Diğer insanların neye inandıklarından, ne söylediklerinden, vs. söz edeceğimizde, mümkün olabilecek iki edilgen yapı kullanabiliriz.
Etken: People say that Mr Ross is a millionaire.
Edilgen (1): It + edilgen + that clause
It is said that Mr Ross is a millionaire.
Edilgen (2): Özne + edilgen + to mastar
Mr Ross is said to be a millionaire.
Bu edilgen yapıları daha çok resmi kullanımlarda, şu fiiller ile birlikte kullanırız:
say think believe consider understand Know
report expect allege claim acknowledge
It is believed that they own a lot of land in the north.
They are believed to own a lot of land in the north.
It is reported that the president is seriously ill.
It is expected that a new law will be introduced next year.
A new law is ecpected to be introduced next year.
Söylenen, inanılan, vs. daha eski bir eylemi anlatıyorsa, perfect infinitive (to have + past participle) kullanırız.
It is believed that the fire started late last night.
The fire is believed to have started late last night.
It was thought that two prisoners had escaped.
Two prisoners were thought to have escaped.
2 Be supposed to
‘Deniliyor’ anlamında, supposed to kullanabiliriz.
I’d like to read that book. It’s supposed to be very good. (=İyi olduğu söyleniyor)
He’s supposed to have been married before. (=Evli olduğu söyleniyor.)
Supposed to, bazen de bir şeyin doğruluğu hakkında kuşkularımızı ortaya koyar.
Bununla birlikte supposed to, bir anlaşma, kural yada görevden ötürü kişilerden ne beklendiğini söylemek için de kullanılır.
I’m supposed to see Ferhat this afternoon.
58 Have something done
1
have +nesne + past participle
I'm having a garage build at the moment.
How often do you have your hair cut?
We had our computer serviced last week.
Simon has just had a suit made.
You should have your eyes tested.
Are you going to have new carpets fitted in your flat?
2
a – Bizim için, bir başkasının yapmasını ayarladığımız şeylerlen söz ederken, have someting done yapısını kullanırız.
I’m having a garage build at the moment.
Karşılaştırın:
I’m building a garage at the moment. (=Garajı kendim yapıyorum.)
I’m having a garage built at the moment. (=Benim için yapsın diye bir başkasını ayarladım.)
We had the carpet cleaned by a professional carpet cleaner. We didn’t do it ourselves.
I usually have my car serviced at a garage in East Street.
b – Bazen de, başkalarının yapması için bizim ayarlamadığımız durumlarda kullanırız.
I had my leg broken in a football match.
We had our fence blown down in a storm last week.
Bu yapı aynı şekilde, çoğu zaman, birisine beklenmedik yada istenmedik bir şey olduğunu anlatmak için de kullanılır.
Get something done, günlük kullanımlarda mümkündür.
I must get this jacket cleaned.
